خناصره و تدمر شهركهايىاند بر كران باديهء شام حاكى از آن است كه در زمان او تدمر از شهرهاى اردوگاه حمص و باقى و برقرار بوده است . « 1 » ياقوت در قرن هفتم در وصف آثار تدمر مىنويسد : گروهى گمان كرده‌اند كه آثار و بناهاى تدمر را جنّيان براى سليمان ( ع ) بنا كرده‌اند ، ولى مردم تدمر خود مىپندارند كه اين بناها قبل از سليمان بن داود ( ع ) بوده است . « 2 » به نوشتهء ابو الفداء ، بيشتر سرزمين تدمر شوره‌زار است ؛ خرما و زيتون دارد ؛ از ستونها و صخره‌ها آثارى بزرگ و باستانى در آنجاست ؛ برگرد آثار تدمر ديوارى است و قلعه‌اى [ نيز ] دارد . « 3 » ابن بطوطه كه در نيمهء قرن هشتم هجرى از تدمر ديدن كرده ، در وصف آن به شعر نابغهء ذبيانى استناد كرده است . « 4 » انطرطوس « 5 » ، از شهرهاى بندرى شام بر ساحل درياى روم است كه در روزگار قديم ، قلعهء استوارى بوده و مرز مردم حمص به شمار مىآمده است . « 6 » بلاذرى به نقل از ابو حفص دمشقى و او از شيوخ حكايت مىكند كه ابو عبيده ، لاذقيه و جبله و انطرطوس را به دست عبادة بن صامت فتح كرد . از اين نقاط پاسدارانى ، تا فصل بسته شدن دريا ، محافظت مىكردند و چون معاويه به كار ساختن استحكامات در سواحل و ايجاد پادگانها در اين نواحى پرداخت آن بلاد را نيز مستحكم ساخت و بر آنها پادگان قرار داد . « 7 » ابن خرداذبه انطرطوس را انطرسوس « 8 » خوانده و آن را جزء نواحى حمص آورده است . « 9 » به نوشتهء يعقوبى ، مردم انطرطوس قومى از قبيلهء كنده‌اند . « 10 » اصطخرى مىنويسد : اين شهر قلعهء استوارى است بر كنارهء درياى روم و مصحف عثمان در آنجاست . « 11 » در نيمهء دوم قرن چهارم هجرى ، انطرطوس از شهرهاى مهم مسلمان‌نشين ساحل شام و

--> ( 1 ) . حدود العالم ؛ ص 172 . ( 2 ) . معجم البلدان ؛ ج 2 ، ص 17 . ( 3 ) . تقويم البلدان ؛ ص 121 . ( 4 ) . سفرنامهء ابن بطوطه ؛ ج 2 ، ص 763 . ( 5 ) . Antartous ( 6 ) . تقويم البلدان ؛ ص 104 . ( 7 ) . فتوح البلدان ؛ ص 193 . ( 8 ) . Antarsous ( 9 ) . المسالك و الممالك ؛ ص 58 . ( 10 ) . البلدان ؛ ص 104 . ( 11 ) . مسالك و ممالك ؛ ص 64 .